Terapi Yaklaşımı

BDT’nin genel çerçevesi bilişsel davranışçı terapi sayfasında açıklanır.

Yaşanan sorunu birlikte anlamak

Değerlendirmede yalnız bir belirti adı üzerinde durulmaz. Sorunun hangi koşullarda ortaya çıktığı, günlük hayatı nasıl etkilediği ve baş etme yollarınız konuşulur. Geçmiş deneyimler, bugünkü güçlüğün anlaşılmasına katkı sağladığında ele alınabilir.

Bir düşünceyi sorgulamak, yaşadığınız olayın gerçekliğini reddetmek anlamına gelmemelidir. Gerçek bir iş yükü, kayıp veya ilişki ihlali varsa bunlar kendi bağlamında değerlendirilir. Psikolojik açıklama, koşulların üzerini örtmek için kullanılmamalıdır.

Yöntemin gerekçesi

Kullanılan yaklaşımın hedefi ve sizden beklenen katılım konuşulmalıdır. Görüşmeler arasında bir çalışma önerildiğinde bunun neye yönelik olduğunu sorabilirsiniz. Uygulama size uygun gelmediğinde nedenini açıklamanız, planı değerlendirmek için bilgi sağlar.

NIMH’nin psikoterapi rehberi, yaklaşımın kişinin durumuna ve ihtiyaçlarına göre seçilmesini, hedeflerin ve ilerlemenin konuşulmasını ele alır. NIMH — Psychotherapies

BDT eğitiminin bulunması bütün özel yöntemlerin uygulandığı anlamına gelmez. ERP, çift terapisi modelleri veya başka isimlerle sunulan yaklaşımlar için ilgili eğitim ve çalışma kapsamı ayrıca sorulmalıdır. Her yöntem herkes için uygun değildir.

Günlük hayattan bir örnekle başlamak

Başvuru sırasında kullanılan “kaygı”, “ilişki sorunu” veya “özgüven” gibi sözcükler bir başlangıç sağlar. Çalışmanın nasıl kurulacağını anlamak için bu sözcüklerin sizin yaşamınızdaki karşılığını açmak gerekir. Hangi olaydan sonra zorlanma başlıyor? O anda ne yapıyorsunuz? Kısa süreli rahatlama sağlayan şey daha sonra başka bir güçlük doğuruyor mu? Bu soruların cevabı herkeste aynı değildir.

Örneğin bir konuşmayı erteleyen iki kişiyi düşünelim. Biri karşısındakinin tepkisinden çekiniyor, diğeri gerçekten güvenli olmayan bir ortamda yaşıyor olabilir. Dışarıdan aynı görünen erteleme davranışına aynı öneriyi vermek yeterli olmaz. Değerlendirmede olayın koşulları, risk ve kişinin kaynakları birlikte ele alınmalıdır.

Ortak bir açıklama oluşturmak

Terapi dilinde “formülasyon” denilen çalışma, sorunun nasıl ortaya çıktığına ve bugün nasıl sürdüğüne ilişkin bir açıklama oluşturmayı ifade eder. Bu açıklama değişmez bir kişilik hükmü değildir. Yeni bilgiler geldiğinde yeniden ele alınabilir. Uzmanın açıklaması size uymadığında bunu söyleyebilmeniz, değerlendirmenin sınanmasına yardımcı olur.

BDT çerçevesinde düşünceler, duygular, bedensel tepkiler ve davranışlar arasındaki ilişki araştırılır. Ancak her güçlük düşünceyi değiştirerek çözülmez. Bazen çalışma yükünü azaltmak, bakım sorumluluğunu paylaşmak veya bir güvenlik sorununa uygun destek bulmak gerekir. Bireysel terapi bu konuların sizin deneyiminiz üzerinden ele alınabileceği bir görüşme biçimidir; belirli bir müdahalenin uygulanacağına ilişkin baştan verilmiş söz değildir.

Hedefler nasıl izlenebilir?

“Hiç kaygılanmamak” gibi bir hedef, insanın bütün duygularını kontrol edebilmesini varsayar. Bunun yerine günlük hayatta neyin mümkün olmasını istediğinizi tarif etmek daha işlevsel bir başlangıç olabilir. Toplantıda bir görüş bildirebilmek, bir kararı defalarca kontrol etmeden tamamlamak veya kayıp sonrasında sürdürülemeyen bir rutine dönmek farklı hedef örnekleridir. Hangi hedefin uygun olduğu kişisel değerlendirmede belirlenir.

İlerleme değerlendirmesinde yalnız belirtilerin yoğunluğu değil, kaçınılan etkinlikler, ilişkiler ve yaşam koşulları da konuşulabilir. Gerektiğinde kullanılan bir ölçek görüşmeyi destekler; tek başına bütün deneyiminizi temsil etmez. Ölçeğin neyi ölçtüğünü, sonucunun ne anlama geldiğini ve kararları nasıl etkilediğini sorabilirsiniz. Ölçek kullanılıp kullanılmayacağı değerlendirmeye bağlıdır.

Bir hedefe yaklaşırken başka bir alanda zorlanma belirginleşebilir. Örneğin çalışma hayatına dönebilmek olumlu bir değişimken aşırı yük nedeniyle yeniden tükenmek ayrıca değerlendirilmelidir. İlerlemeyi konuşurken sizi zorlayan noktaları da paylaşabilirsiniz.

Çalışma beklendiği gibi ilerlemezse

Bir yaklaşımın bilimsel araştırmalarda desteklenmesi, her bireyde aynı sonucu sağlayacağı anlamına gelmez. Görüşmelerin faydasını hissetmiyorsanız bunu açık bir örnekle anlatabilirsiniz: konuşmaların günlük hayata bağlanmaması, hedefin belirsiz kalması veya önerilen çalışmaların uygulanabilir olmaması gibi. Bu geri bildirim, hedefi, yöntemi ve görüşme düzenini yeniden değerlendirmeye yardımcı olur.

Başka bir uzmana yönlendirme, uygun yöntem veya bakım düzeyini sağlamak için gerekli olabilir. Psikolog ve psikiyatrist farkı farklı mesleklerin bu süreçteki rollerini açıklar. Terapi kaç seans sürer? yazısı da sürenin neden değerlendirmeden bağımsız bir paket gibi belirlenemeyeceğini ele alır.

Yöntem hakkında açıklık istemek, terapiye direnç gösterdiğiniz anlamına gelmez. Size önerilen çalışmanın gerekçesini anlamanız ve katılımınızı değerlendirebilmeniz gerekir. Özellikle uygulamanın zorlayıcı olacağı söyleniyorsa nasıl hazırlanılacağı, onayınızın nasıl alınacağı ve durdurma koşulları konuşulmalıdır.

Sınırlar ve başka desteğe yönlendirme

Psikoterapi, gerektiğinde hekim değerlendirmesi ve ilaç tedavisiyle birlikte yürütülebilir. Görüşmeyi yapan klinik psikolog ilaç düzenlemez; tıbbi ihtiyaçlar uygun uzmanla ele alınır. Mesleki yetki ve eğitim sınırları bakım planının parçasıdır.

Kendinizi ifade edemediğiniz veya anlamadığınız bir yer varsa bunu konuşabilirsiniz. Görüşmenin sizin için nasıl ilerlediği yalnız uzmanın değerlendirdiği bir konu olmamalıdır. Başlangıç hedefleri değiştiğinde plan da yeniden ele alınabilir.

Görüşme öncesi yöntem, süre ve gizlilik hakkında sorularınızı hazırlayabilirsiniz. Bu sorulara cevap almak için yaşadıklarınızı önce ayrıntılı biçimde kanıtlamanız gerekmez. Başvurunun pratik akışı terapi süreci sayfasında açıklanıyor.