Çift Terapisi

M. Gökhan Öztürk’ün çalışma alanları arasında romantik ilişkiler ve çift/aile terapisi yer almaktadır. Görüşmeye başvururken yaşadığınız konuyu kısaca belirtmeniz yeterlidir. Çift görüşmesinin uygunluğu, her iki kişinin katılımı ve güvenlik koşulları değerlendirilerek belirlenmelidir.

Görüşmeye hangi konular taşınabilir?

İletişim güçlüğü, güvenin sarsılması, ortak sorumluluklar veya yakınlıkla ilgili uyuşmazlıklar başvuru konusu olabilir. Bazen çiftlerin aynı olaydan çıkardığı anlam farklıdır. Örneğin birlikte zaman geçirme isteği bir kişi için yakınlık talebiyken, diğeri bunu kendi alanına müdahale olarak algılayabilir.

Görüşmede kullanılan kelimelerin yanında, konuşmadan sonra ne olduğu da ele alınabilir. Tartışma kapanıyor mu, günlerce sürüyor mu, bir taraf kendini duyurmak için daha çok ısrar ediyor mu? Hedefleri bu somut yaşantılar üzerinden tarif etmek, soyut biçimde “ilişkimiz düzelsin” demekten daha açıklayıcı olabilir.

Bazı çiftler ilişkiyi sürdürmek konusunda kararsızdır. Terapiye gelmek, ayrılmama sözü vermek anlamına gelmez. Görüşme, kararın sizin yerinize verildiği bir ortam olarak düşünülmemelidir.

Her çift için ortak görüşme uygun olmayabilir

Fiziksel şiddet, cinsel zorlama, tehdit, takip veya ekonomik baskı varsa önce güvenlik değerlendirilmelidir. Bir kişinin seans içinde söyledikleri nedeniyle evde cezalandırılma korkusu yaşaması, açık konuşmasını engelleyebilir. Böyle bir durumda olağan çift görüşmesine başlamak veya evde yüzleşme ödevi yapmak uygun olmayabilir.

Şiddet içeren davranışların sorumluluğunu iki kişiye eşit dağıtan bir yaklaşım kullanılmamalıdır. Baskı ve kontrolün tanınması ile güvenli yardım arama hakkında NHS’nin bilgilendirmesi bu ayrımı destekler. NHS — Getting help for domestic violence and abuse

Acil tehlikede Türkiye’de 112’yi arayın. Yardım aramanızın fark edilmesi riski artıracaksa mümkün olan güvenli iletişim yolunu kullanın.

Üzerinde çalışılabilir bir hedef oluşturmak

İlişkinizde değişmesini istediğiniz şeyi tarif ederken diğer kişinin nasıl biri olması gerektiğinden çok, birlikte yaşadığınız bir duruma bakabilirsiniz. Konuşmaların hangi noktada kesildiği, ortak bir kararın nasıl verildiği veya bir sınırın nasıl karşılandığı görüşmede açılabilir. Hedef, iki kişinin de ne üzerinde çalışıldığını anlayabileceği kadar somut olmalıdır.

Biriniz “daha çok yakınlık”, diğeriniz “daha çok alan” istiyorsa bunlar başlangıçta çelişkili görünebilir. Yakınlığın ve alanın günlük hayatta neye karşılık geldiği konuşulmadan uzlaşma aramak zor olabilir. Birlikte zaman geçirmek, özel hayatı korumak veya haberleşmek konusunda herkes aynı düzeni istemeyebilir. Ortak görüşme bu farklılıkların açıklanmasına yer verebilir; tek bir doğru ilişki biçimi dayatmamalıdır.

Terapistin önerdiği çalışma size uymadığında bunu belirtmeniz mümkündür. Bir partnerin yalnız diğerini memnun etmek için kabul ettiği bir hedef, gerçek bir ortak karar gibi görülmemelidir. Ayrı beklentiler varsa bunların nasıl ele alınacağı konuşulur.

Değişimi gündelik hayatta izlemek

Bir seansın sakin geçmesi, evdeki örüntünün değiştiğini tek başına göstermez. Konuşulan bir sınırın gündelik hayatta karşılık bulup bulmadığına bakmak gerekebilir. Aynı şekilde zor bir konunun açıldığı seansın rahatsızlık yaratması da çalışmanın mutlaka yanlış gittiğini göstermez. Yaşadığınız etkiyi ve kendinizi ifade edip edemediğinizi görüşmeye taşıyabilirsiniz.

İlerlemeyi değerlendirmek için birbirinize not vermeniz veya her tartışmanın hesabını tutmanız gerekmez. Başlangıçta belirlenen bir konunun nasıl değiştiğini anlatmak daha açık bilgi sağlar. Örneğin ertelenen bir konuşmaya geri dönülüp dönülmediği ya da ortak bir sorumluluğun nasıl paylaşıldığı konuşulabilir.

İki kişinin değişimi aynı hızda hissetmesi beklenmeyebilir. Bu farklılık, birinin deneyimini geçersiz saymak için kullanılmamalıdır. Biriniz hâlâ güvende veya duyulmuş hissetmiyorsa bunun nedenleri değerlendirilmelidir. Güvenlik sorunu ortaya çıktığında olağan hedeflerden önce risk ele alınır.

İlk görüşmede netleşmesi gerekenler

Her iki kişinin başvuruya nasıl baktığı ve görüşmeden ne beklediği konuşulmalıdır. Ortak hedefler henüz oluşmamış olabilir. Bir taraf güveni yeniden kurmak isterken diğeri devam edip etmeyeceğini anlamak isteyebilir; bu farklılık sürecin başında görünür olmalıdır.

Gizlilik çerçevesi çift görüşmelerinde ayrıca açıklanmalıdır. Ayrı görüşme yapılıp yapılmayacağı, bir partnerin bireysel olarak paylaştığı bilginin nasıl ele alınacağı ve seans dışı mesajlaşmanın sınırları sorulabilir. Her terapistin aynı gizlilik uygulamasına sahip olduğu varsayılmamalıdır.

Kullanılacak yaklaşımın adı ve uygulayıcının bu alandaki eğitimi hakkında bilgi istemek de uygundur. Genel BDT eğitimi ile belirli bir çift terapisi modelindeki eğitim aynı şey değildir.

Çift terapisi ile bireysel görüşmenin odağı nasıl ayrılır?

Ortak görüşmede iki kişinin arasında tekrar eden etkileşimler ve ilişkiye dair hedefler ele alınır. Bireysel görüşmede ise kişinin kendi yaşantısı, ihtiyaçları ve kararları üzerinde çalışılır. İlişki sorununun varlığı bu iki biçimden birini otomatik olarak doğru seçenek yapmaz. Çift terapisi nedir? rehberi kavramsal ayrımı, bireysel terapi sayfası tek kişinin başvurusunun kapsamını açıklar.

Bir partnerin kendini haklı çıkaracak bir değerlendirme araması anlaşılır bir beklenti olabilir; ancak ortak görüşmenin görevi kazananı belirlemek değildir. Buna karşılık tarafsızlık, şiddet veya açık bir sınır ihlali karşısında sorumluluğu belirsizleştirmek anlamına gelmez. Her iki kişinin deneyimini dinlemek ile her davranışın sorumluluğunu eşitlemek farklı şeylerdir.

Başvuru nedenini somutlaştırmak

“İletişim kuramıyoruz” geniş bir başlıktır. Hangi konuşmalarda zorlanıyorsunuz? Birinizin talebi diğerine nasıl ulaşıyor? Konuşma bittikten sonra karar uygulanıyor mu? Örneğin ev işlerinin paylaşımı konusunda anlaşılmış görünse de görevlerin takibi yine aynı kişiye kalabilir. Bu durumda yalnız kullanılan kelimeler değil, sorumluluğun gerçekte nasıl paylaşıldığı da ele alınmalıdır.

İlişkide iletişim problemleri konuşmanın içeriğini ve dinleme biçimini, sürekli tartışmak ise tekrar eden döngüyü ayrıntılandırır. Hangi konunun sizin durumunuza daha yakın olduğunu anlamak, ilk görüşmede kapsamlı bir suçlama listesi hazırlamaktan daha yararlı bir başlangıç sağlayabilir.

Güvenin sarsılması farklı bir çalışma gerektirebilir. Verilen sözlerin yerine gelmemesi, gizlenen önemli kararlar veya sadakatsizlik aynı ağırlıkta yaşantılar değildir. İlişkide güven sorunları güvenilir davranış ile sürekli kanıt arama arasındaki ayrımı ele alır. Aldatma sonrası ilişki yazısı ise devam etme, ayrılma ve karar vermek için zaman isteme seçeneklerini birbirine karıştırmadan açıklar.

Çocuk, aile ve yaşam değişimleri nasıl konuşulabilir?

Ebeveynlik, taşınma, bakım sorumluluğu veya ailelerin ilişkiye müdahalesi çiftin gündemine girebilir. Burada ortak kararların nasıl alındığı ve yükün nasıl paylaşıldığı konuşulabilir. Çocuk sahibi olmak ilişkinin bütün konularını açıklamaz; çocukların yaşadıkları da doğrudan çift görüşmesi üzerinden değerlendirilmiş sayılmaz.

Bir çocuğun veya başka aile üyelerinin seansa katılımı düşünülüyorsa bunun amacı ve uzmanın ilgili eğitim kapsamı ayrıca netleştirilmelidir. Çift terapisi, aile terapisi ve çocukla yapılan klinik çalışma birbirinin yerine kullanılabilecek hizmet adları değildir. Evlilik içindeki ortak yaşam düzenine odaklanan sorular için evlilik terapisi rehberinde daha ayrıntılı açıklamalar bulunur.

Uzman seçerken çift alanına özgü ne sorulabilir?

Genel mesleki eğitimle çiftlerle çalışmaya yönelik eğitim aynı bilgi değildir. Hangi çift terapisi eğitiminin tamamlandığını, önerilen yaklaşımın başvuru nedeninize nasıl karşılık geldiğini ve ortak görüşmenin uygun olmadığı koşulları sorabilirsiniz. Model isimlerinin çokluğu tek başına seçim ölçütü değildir. Açıklamanın anlaşılır ve hizmet kapsamıyla tutarlı olması gerekir.

İlk değerlendirme düzenini de öğrenin: iki kişi birlikte mi katılacak, ayrı görüşmeler düşünülüyor mu, bunların amacı ne? Çift terapisinde ilk seans yazısı hazırlık sorularını açar. Görüşmenin düzenini başvuru sırasında öğrenebilirsiniz.

Görüşmelere devam etmek

Sorunun uzun sürmüş olması tek başına kaç seans gerekeceğini belirlemez. Ortak hedefin kapsamı, katılım koşulları ve eşlik eden güçlükler planı etkileyebilir. Başlangıçta sürecin hangi noktada değerlendirileceğini ve ilerlemenin hangi değişiklikler üzerinden konuşulacağını sormak, yalnız toplam seans sayısı aramaktan daha açıklayıcı olabilir.

Ortak takvimde düzenli bir zaman ayırabilmek de kararın parçasıdır. Bir partnerin katılımı sürekli zorlaşıyorsa bunun nedeni ve görüşmenin nasıl sürdürüleceği konuşulur. Terapiyi yalnız diğer kişinin devam isteğini yerine getirmek için sürdürmeniz gerektiği varsayılmamalıdır.

Tartışmalar azaldıysa terapi tamamlandı mı?

Tartışmanın azalması, sorunun çözüldüğü kadar konuşmaların kesildiğini de gösterebilir. Bu yüzden yalnız sıklığa bakılmaz. İhtiyaçlar söylenebiliyor mu, kararlar uygulanıyor mu, iki kişi de kendini güvende hissediyor mu? Sessizlik ile karşılıklı anlaşmanın aynı olmadığını ayırmak, değişimi daha doğru değerlendirmeye yardımcı olur.

Terapiye ilişkin gerçekçi beklenti

Çift terapisi için herkes adına geçerli bir başarı yüzdesi veya kesin seans sayısı verilemez. Görüşmeye taşınan sorun, katılım ve güvenlik koşulları farklıdır. İlişkiyi sürdürmek tek olası hedef olarak sunulmamalıdır.

NICE’ın depresyon kılavuzu, ilişki sorunlarının depresyona katkıda bulunabileceği veya partner katılımının tedaviye yardımcı olabileceği belirli durumlarda davranışçı çift terapisini bir seçenek olarak ele alır. Bu öneri, tüm ilişki sorunları veya bütün çift terapisi yöntemleri için aynı etkiyi göstermez. NICE NG222 — Depression in adults: treatment and management; NCBI Bookshelf tam metin

Partnerim gelmek istemiyorsa başvurabilir miyim?

Kendi zorlanmalarınız için bireysel destek arayabilirsiniz. Bu görüşme, katılmayan partnerin değerlendirilmesi veya onun adına karar verilmesi anlamına gelmez. Partnerin terapiye gelmek istememesi üzerine ayrı rehber bulunuyor.

Evli olmamız gerekiyor mu?

İlişki sorunlarını konuşmak için yaşanan güçlüğün evlilik içinde ortaya çıkmış olması gerekmez. Görüşmenin kapsamı başvuru sırasında netleştirilir.

Online görüşme yapılabilir mi?

Online çift terapisi için her iki kişinin mahremiyet ve katılım koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. Online bireysel görüşme olanağı, her çift başvurusunun online kabul edileceği anlamına gelmez.

Görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki numaraya iletebilirsiniz.