Sosyal Anksiyete

İçe dönük olmak veya yalnız kalmayı sevmek tek başına sosyal anksiyete değildir. İstediğiniz bir etkileşime korku nedeniyle katılamamanız ile yalnızlığı tercih etmeniz farklı deneyimlerdir.

Korkulan şey ne?

Yüz kızarması, sesin titremesi, yanlış bir şey söylemek veya beceriksiz görünmek gibi olasılıklar kaygı yaratabilir. Belirtiler yalnız kalabalık önünde konuşmada ortaya çıkmaz; gündelik konuşmalar veya başkalarının yanında bir iş yapmak da zorlayıcı olabilir. NIMH, korkunun sürekliliği ve işlev üzerindeki etkisini sosyal anksiyete değerlendirmesinin parçası olarak açıklar. NIMH — Social Anxiety Disorder: What You Need to Know

Kişi sosyal ortama girebildiği hâlde bunu yoğun sıkıntı yaşayarak yapabilir. Dışarıdan rahat görünmesi, içeride zorlanmadığı anlamına gelmez.

Kaçınma bazen fark edilmeyebilir

Hiç katılmamak kadar, konuşmayı çok kısa tutmak veya sürekli telefona bakmak da değerlendirmede ele alınabilir. Bir davranışın kaygıyı yönetmek için kullanılıp kullanılmadığını anlamak gerekir. Telefon kullanmak gibi tek bir gözlemden psikolojik sonuç çıkarılamaz.

CCI, sosyal anksiyetede kaçınma ve güvenlik davranışlarına yönelik açıklamalar sunar. Bunların hangi kişide nasıl işlediği değerlendirmeyle belirlenir. Centre for Clinical Interventions — Social Anxiety

Konuşmanın ardından kendinizi yalnız en kötü an üzerinden değerlendirmek de ele alınabilecek bir konudur. Hatırladığınız bir durumu ve bundan hangi sonucu çıkardığınızı görüşmede anlatabilirsiniz.

Destek nasıl planlanır?

Değerlendirmede korkulan durumlar, eşlik eden belirtiler ve yaşamdaki kısıtlanma konuşulur. Sosyal anksiyete için uygun BDT uygulamaları ve gerektiğinde hekim tarafından değerlendirilen ilaç seçenekleri bulunur. NHS — Social anxiety (social phobia)

Kişiyi hazırlıksız biçimde en korktuğu ortama sokmak uygun değildir. Planlı çalışmalar, kişinin onayı ve uygun uzman desteğiyle düzenlenmelidir. Hedefinizi herkesle rahatça sohbet eden biri olmak şeklinde kurmanız gerekmez; sizin için anlamlı katılım alanları belirlenebilir.

Utangaçlıkla aynı mı?

Hayır. Zorlanmanın şiddeti, süresi ve günlük işlevlere etkisi değerlendirilir.

Online görüşme sosyal kaygı için mümkün mü?

Bazı başvurularda uygun olabilir. Formatın ihtiyaçlarınıza ve mahremiyet koşullarınıza uygunluğu ayrıca değerlendirilir.

Rahatlamak için alkol almak çözüm mü?

Alkolün kaygıyla baş etme aracı hâline gelmesi ek sorunlar yaratabilir. Bu kullanımı değerlendirmede açıkça paylaşın; kişisel ilaç veya madde önerisi için hekimle görüşün.

İlk görüşmede sizi en çok kısıtlayan sosyal durumu tarif etmeniz yeterli bir başlangıç olabilir.

Kaygı yalnız ortamdan önce yaşanmayabilir

Sosyal anksiyete, üç farklı zaman diliminde kendini gösterebilir: ortamdan önce uzun hazırlık ve felaket senaryoları, ortam sırasında yoğun öz-izleme ve ortam sonrasında konuşmayı tekrar tekrar değerlendirme. Kişi toplantıyı tamamlamış olsa bile eve döndüğünde saatlerce “sesim titredi mi, yanlış mı anlaşıldım?” diye düşünüyorsa sosyal olayın etkisi devam ediyor olabilir.

Dikkatin sürekli kendi yüz ifadesine, sesine veya bedensel belirtilere dönmesi dışarıdaki konuşmayı takip etmeyi zorlaştırabilir. Kişi daha sonra performansını yalnız kendi kaygılı hissine göre değerlendirir ve gerçekten karşı tarafın ne yaptığına ilişkin bilgiyi daha az kullanabilir. Bu mekanizma herkes için aynı değildir; görüşmede somut bir olay üzerinden araştırılabilir.

“Güvenli görünmek” için yapılanlar

Çok az konuşmak, cümleleri önceden ezberlemek, göz temasından kaçınmak, telefonu kalkan gibi kullanmak veya yalnız tanıdık biri yanındayken ortama girmek kısa vadede kaygıyı düşürebilir. Ancak kişi başarıyı “ancak bu önlemler sayesinde oldu” diye yorumluyorsa, kendi baş edebilme kapasitesine dair yeni bir öğrenme oluşmayabilir.

Tedavide bu davranışlar bir anda kaldırılmak zorunda değildir. Hangi davranışın gerçekten işlevsel olduğu, hangisinin korkuyu sürdürdüğü birlikte ayırt edilir. Planlı davranış denemeleri veya maruz bırakma çalışmaları kişinin hedefleri ve güvenliği dikkate alınarak kademeli biçimde düzenlenir.

Sizin için anlamlı bir hedef seçmek

Sosyal anksiyete tedavisinin amacı dışa dönük bir kişilik yaratmak değildir. Bir kişi az sayıda insanla görüşmeyi tercih edebilir ve bundan memnun olabilir. Çalışma, korku nedeniyle yapmak istediği şeylerden vazgeçtiği alanlara odaklanır: iş görüşmesinde konuşmak, derste soru sormak, yeni biriyle tanışmak veya ihtiyaç duyduğu sağlık hizmetine başvurmak gibi.

Bu nedenle hedefler kişisel olmalıdır. “Herkesin içinde rahat konuşacağım” yerine, “haftalık toplantıda hazırladığım bir fikri paylaşabilmek” gibi ölçülebilir ve anlamlı bir hedef daha kullanışlı olabilir. Bilişsel davranışçı terapi sayfası bu tür davranışsal çalışmaların genel mantığını açıklar.