İlişkide İletişim Problemleri

Söylenen söz ve yüklenen anlam

Örneğin “bu akşam birlikte oturalım” cümlesini düşünün. Bu, yakınlık isteği olabilir. Karşı taraf bunu bütün akşamını açıklaması gereken bir talep gibi duyabilir. Hangi anlamın doğru olduğuna dışarıdan karar vermek yerine, neyin kastedildiğini ve nasıl duyulduğunu sormak konuşmayı açabilir.

“Sen zaten hep böylesin” gibi geniş bir yargının yerine belirli bir olayı anlatmak, tartışılan konuyu görünür kılar. Bir ihtiyacın ifade edilmesi karşı tarafın onu kabul etmek zorunda olduğu anlamına gelmez. İstek, sınır ve üzerinde anlaşılmış sorumluluk aynı şey değildir.

NHS’nin ilişki rehberi, karşınızdakinin söylediğini anladığınızı kontrol etmeyi ve belirsiz kalan yeri sormayı önerir. Bu bir iletişim desteğidir; her ilişki sorununu çözecek yöntem olarak sunulamaz. NHS Every Mind Matters — Maintaining healthy relationships and mental wellbeing

Konuşmayı denemek için alan var mı?

Sakin bir anda konuşmak istediğiniz tek bir konuyu seçebilirsiniz. Önce ne olduğunu, bunun sizi nasıl etkilediğini ve ne talep ettiğinizi ayrı cümlelerle ifade edin. Ardından partnerinizin bu konuşmayı nasıl duyduğunu sorun. Bu öneri güvenlik sorunu bulunmayan günlük anlaşmazlıklar içindir.

Karşı taraf küçümsüyor, tehdit ediyor veya konuştuğunuz için sizi cezalandırıyorsa daha doğru kelimeleri bulma çabası yeterli olmayabilir. Baskı ve şiddet içeren bir ortamda sorumluluk, kendini yeterince iyi anlatamadığı söylenen kişiye yüklenmemelidir. NHS — Getting help for domestic violence and abuse

İstek, eleştiri ve ortak sorumluluk

“Beni hiç düşünmüyorsun” cümlesi, kişinin yaşadığı yalnızlığı anlatmaya çalışabilir; karşı tarafta ise geniş bir suçlama olarak duyulabilir. Daha somut bir anlatım, hangi davranışın konuşulduğunu görünür kılar. Örneğin birlikte alınması kararlaştırılmış bir kararın tek başına verilmesi, belirli bir olaydır. Bunun sizde yarattığı etkiyi anlatmak, partnerinizin bütün niyetlerini bildiğiniz iddiasından farklıdır.

Bununla birlikte “ben dili” kullanmak tek başına konuşmayı saygılı yapmaz. “Ben senin bütün arkadaşlarınla görüşmeni istemiyorum” cümlesi kişisel duygu olarak kurulsa da kontrol edici bir talep içerebilir. Sözcüklerin biçimi kadar talebin karşı tarafın özgürlüğünü ve üzerinde anlaşılmış sorumlulukları nasıl etkilediğine de bakmak gerekir. Kıskançlık ve sınırlar yazısı bu ayrımı daha ayrıntılı ele alır.

Anlamak ve itiraz edebilmek

Partnerinizin neyi kastettiğini anlamaya çalışmanız, söylediği her şeyi kabul ettiğiniz anlamına gelmez. “Şunu mu söylüyorsun?” diye açıklık istemek, cevap hazırlarken yalnız bir sonraki itirazınızı düşünmekten farklıdır. Anladığınızı düşündüğünüz noktayı kendi kelimelerinizle söyleyebilirsiniz; karşı taraf bunun eksik veya yanlış olduğunu belirtebilir.

Örneğin “Daha çok birlikte olalım” isteği her akşam birlikte geçirmek anlamına gelmeyebilir. Bir kişi kısa ama bölünmeyen bir konuşma isterken diğeri bunun bütün kişisel zamanından vazgeçmek olduğunu sanabilir. İhtiyaç somutlaşmadan uzlaşma aranması, aslında söylenmemiş bir talebe itiraz edilmesine yol açabilir.

Mesajlaşmada kaybolan bağlam

Yazılı konuşmada ses tonu ve anlık açıklama eksik olabilir. Kısa bir cevabın öfke, yoğunluk veya yalnızca kısa yazma alışkanlığı anlamına geldiği varsayılabilir. Özellikle önemli kararları mesajla konuşurken belirsizliği fark etmek yararlıdır. Bununla birlikte mesajlaşmayı her çift için yasaklamak veya yüz yüze konuşmayı tek doğru yol ilan etmek gerekli değildir.

Konu sürekli yanlış anlaşılmaya dönüyorsa hangi iletişim biçiminin daha uygun olduğu birlikte düşünülebilir. Yanıt süresi hakkında karşılıklı beklentiler de açık olmalıdır. Sürekli erişilebilir olmayı istemek ile önemli bir plan için haber beklemek aynı talep değildir. Telefon takibi veya cevap verilmediğinde cezalandırma, iletişim tercihi olarak normalleştirilmemelidir.

Konuşmanın sonunda ne kaldı?

Bir konuşma sakin geçmiş olsa bile karar belirsiz kalabilir. Hangi konuda anlaştığınızı, hangisinin açık kaldığını ve ortak sorumluluğun kimde olduğunu kısaca ayırabilirsiniz. Bu bir tutanak tutma zorunluluğu değildir. Amaç aynı belirsizliğe tekrar dönüldüğünde neyin konuşulduğunu anlayabilmektir.

Her konuşma uzlaşmayla bitmeyebilir. Farklılığın sürmesi ile küçümsenme veya tehdit aynı şey değildir. Sürekli tartışmak tekrar eden döngüyü, duygusal uzaklaşma ise konuşmaların azalmasının ilişkiye etkisini açar. Sorunun hangi yönde devam ettiğini fark etmek, ortak değerlendirmede daha belirgin bir hedef oluşturmayı kolaylaştırır.

Sessizlik ve sürekli açıklama

Sessizlik bazen sakinleşme ihtiyacı, bazen konuşmadan uzak durma veya cezalandırma biçimi olabilir. Davranışın anlamını bağlam belirler. Benzer şekilde çok açıklama yapmak, karşı tarafa düşünme alanı bırakmayabilir. Tek davranıştan kişilik etiketi çıkarmak doğru olmaz.

Konuşmanın ne zaman kesildiği ve daha sonra konuya dönülüp dönülmediği üzerinde durabilirsiniz. “Ara veriyoruz” denilen her konuşma bir daha açılmıyorsa, sorun yalnız ses tonunda olmayabilir.

İletişim güçlüğü tekrar ediyor ve kendi denemeleriniz sonuç vermiyorsa çift terapisi için değerlendirme isteyebilirsiniz. Birlikte başvuru mümkün değilse kendi ihtiyaçlarınızı bireysel görüşmede ele alabilirsiniz. Partnerinize uzaktan tanı koyan açıklamalar yerine, yaşanan somut davranışları anlatmak değerlendirmeyi daha sağlam bir zemine taşır.